شتاب روزافزون تغيير و تحولات در دنياي ارتباطات از يك سو و رشد ناكافي وسايل ارتباط جمعي (به ويژه مطبوعات) ، دانش، نيروي انساني متخصص و زيرساخت‌هاي مربوط به آن در جامعه‌ي ما از سوي ديگر، ضرورت بررسي مداوم نيازها، مسائل و مشكلات اين عرصه را مورد تاكيد قرار مي‌دهد در اين راستا سمينار بررسي مسائل مطبوعات بر اساس اين ضرورت‌ها شكل گرفت. به گزارش خبرنگار سرويس ارتباطات خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، معاونت امور مطبوعاتي و تبليغاتي وزارت فرهنگي و ارشاد اسلامي كه فعاليت‌هاي خود را از نيمه‌ي دوم سال 1368 آغاز كرد، مبتني بر اين باور بوده است كه فعاليت‌هاي مطبوعاتي در ايران نيازمند تحولي اساسي است، زيرا شرايط جديد جامعه و تحولات بين‌المللي نگرش و تحرك تازه‌اي را در زمينه‌ي مطبوعات مي‌طلبيد. همگام با سياست‌هاي اتخاذ شده جهت رشد كمي و كيفي مطبوعات، تلاش شد در عرصه‌ي آموزش و تحقيق نيز فعاليت‌هاي لازم انجام گيرد. مركز مطالعات و تحقيقات رسانه‌ها داراي امر تحقيق شده و از ابتداي سال 69 آغاز به كار كرد. اين مركز با دعوت از اساتيد و صاحب‌نظران اين رشته به تشكيل ”شوراي تحقيقات” براي تدوين طرح جامع در زمينه‌هاي تحقيقي مورد نياز جامعه‌ي مطبوعاتي مبادرت ورزيد. به تدريج اين اندشيه قوت گرفت كه براي دستيابي به عمده‌ترين معضلات و نيازهاي مطبوعات كشور لازم است سميناري با شركت كليه‌ي استادان، صاحب‌نظران، دست‌اندركاران و مسوولان مطبوعات كشور برگزار شود. هدف از برگزاري اين سمينار طرح مسائل و مشكلات مطبوعات ايران توسط صاحب‌نظران بود. اين مسائل شامل موضوعاتي مي‌شد كه مطبوعات ما ساليان سال با آن دست به گريبانند و راه چاره‌اي براي آن‌ها انديشده نشده است و يا لااقل به سياستگزاري مشخص منجر نگرديده است. نخستين سمينار بررسي مسائل مطبوعات ايران در تاريخ 6 و 7 اسفند ماه 1369 در هتل استقلال تهران برگزار شد. افراد صاحب‌نظر مقالات خود را پيرامون عناويني مانند استقلال حرفه‌اي روزنامه‌نگاران، وضعيت نيروي متخصص مطبوعات و آموزش روزنامه‌نگاران، فضاي مطلوب براي آزادي مطبوعات، مطبوعات و حاكميت قانون، مطبوعات، حكومت و مقتضيات استقلال و امنيت ملي، نقش مطبوعات در توسعه‌ي ملي، محتواي مطبوعات و وضعيت مالكيت، اقتصاد و مديريت مطبوعات كشور در سمينار مذكور را ارائه دادند، مقالاتي از قبيل مباني حقوقي استقلال حرفه‌اي روزنامه‌نگاران از دكتر كاظم معتمدنژاد، استقلال حرفه‌اي و امنيت شغلي روزنامه‌نگاران و ضرورت تشكيلات صنفي از حسين قندي، بررسي مسائل استقلال حرفه‌اي روزنامه‌نگاران از محمدمهدي فرقاني، پديده‌ي سانسور و خودسانسوري از مهدي محسنيان‌راد، جايگاه رسالت و مسووليت اجتماعي روزنامه از ديدگاه خوانندگان از نعيم بديعي، مقدمه‌اي بر ضرورت گسترش و تعميق آموزش روزنامه‌نگاري در ايران از هادي خانيكي و بانك اطلاعات اسناد رسانه‌ها ضرورت و نياز، نوع و گسترده اطلاعات از يونس شكرخواه، دستاورد نخستين سمينار آگاهي از صورت كلان و كلي مسائل مطبوعات از ديدگاهي كم و بيش نظري بود كه زمينه‌ي برخي تحقيقات اوليه و اكتشافي را در مورد مهمترين نيازها و مسائل مطبوعات فراهم كرد. پس از گذشت هفتاد سال در سال 1376، دومين سمينار بررسي مسائل مطبوعات ايران در دانشكده‌ي علوم اجتماعي و ارتباطات دانشگاه علامه طباطبايي در شرايطي تشكيل شد كه جامعه‌ي ما تحولات شگرفي را از نظر سياسي و فرهنگي پشت سر گذاشته بود و گسترش مشاركت، قانون گرايي، تعميق آزادي‌هاي قانوني و حقوق شهروندي و تحكيم پايه‌هاي جامعه‌ي مدني در صدر برنامه‌هاي دولت قرار گرفته بود. بررسي نقش‌ها و كاركردهاي مطبوعات از مهمترين اهداف دومين سمينار بررسي مسائل مطبوعات ايران بود كه علاوه بر اين در دومين سمينار گذر از كليات و دستيابي به صورت مشخص و دقيق‌تري از مسائل مطبوعات، از ديدگاهي حرفه‌اي، مورد توجه قرار گرفت و تلاش شد از رهگذر تعيين تقدم‌هاي تحقيقاتي در بررسي مسائل مبتلا به مطبوعات، زمينه براي برنامه‌ريزي و سياستگزاري در اين حوزه آماده‌تر شود. همچنين بيش از 100 مقاله به دبيرخانه‌ي سمينار ارسال شده بود كه از ميان آن‌ها 46 مقاله انتخاب شد مقالاتي از قبيل مطبوعات اسلامي و جامعه‌ي اسلامي از حميد مولانا، مطبوعات و توسعه‌ي سياسي از محمد مهدي‌زاده، سهم هزينه‌ي مطبوعات در سبد مصرفي خانوارهاي ايراني از رجبعلي فررومي، آزادي مطبوعات از اخلاق تا حقوق از كامبيز نوروزي، تذكر به مطبوعات از سليقه تا قانون از شعبانعلي بهرامپور، زمينه‌هاي سوء تفاهم ميان مطبوعات و مسؤولان انعكاس آن در قوانين مطبوعات از علي‌اكبر قاضي‌زاده، تشكل‌هاي حرفه‌اي مطبوعاتي از مهدي بهشتي‌پور، فرهنگ سياسي نخبگان و تاثير آن بر توسعه‌ي مطبوعات از محسن آرمين، مباني استقلال حقوق حرفه‌ روزنامه‌نگاري؛ نظر سنجي از روزنامه‌نگاران شاغل در واحدهاي مطبوعاتي ايران از حسن نمكدوست تهراني، بررسي وضعيت آموزش روزنامه‌نگاري در ايران از بيژن زارع، مطبوعات عامه‌پسند از فريدون صديقي كه در محورهاي مطبوعات و جامعه‌ي مدني، مسائل ساختاري و اقتصاد مطبوعات، مطبوعات، حاكميت قانون و استقلال حرفه‌اي، مسائل آموزش روزنامه‌نگاري، مطبوعات و اخلاق حرفه‌اي، ‌مطبوعات و افكار عمومي ارائه شده بودند. اما سومين سمينار بررسي مسائل مطبوعات ايران با عنوان مطبوعات، چالش‌ها و چشم‌اندازها با هدف گردآوري مجموعه‌اي از مسائل، مشكلات، نظرات، ديدگاه‌هاي تخصصي و حرفه‌اي صاحب‌نظران، استادان و روزنامه‌نگاران مختلف درباره‌ي راه‌حل‌هاي مسائل مبتلا به آن و ترسيم چشم‌اندازهاي پيش رو با توجه به ظهور و گسترش تكنولوژي‌هاي نوين اطلاعاتي و ارتباطي در روزهاي 11 تا 13 اسفند ماه سال جاري در دانشكده‌ي ارتباطات دانشگاه علامه طباطبايي برگزار مي‌شود. ”دكتر محمد صحفي” معاون مطبوعاتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي درباره‌ي سومين سمينار بررسي مسائل مطبوعات ايران، مي‌گويد: برگزاري سومين سمينار مسائل مطبوعات ايران در واقع قدم ديگري است براي آنكه بتوانيم به افق روشن‌تري در مسائل مربوطه به مطبوعات دست يابيم و مشكلات و چالش‌هاي اين حوزه را با نگاه علمي و متكي بر آراء نظريه پردازان و صاحب‌نظران دانشگاه‌ها كه در حرفه‌ي روزنامه‌نگاري فعال هستند، داشته باشيم. وي، افزود: دوره‌ي پنج ساله‌ي چهارم يك دوره‌ي استثنايي در كار برنامه‌ريزي كشور خواهد بود؛ چرا كه در برنامه‌نويسي‌هاي قبلي اگر چه زحمات بسياري كشيده شده بود و كارهاي فكري، نظري و عملي قابل توجهي انجام شده بود ولي هيچگاه اين شانس براي ما محقق نشده بود تا بتوانيم تمام خواسته‌ها و آرزوهاي خود و نيز مسائل عمده‌اي را كه به اعتقاد ما مي‌توانست در بهبود شرايط كار روزنامه‌نگاري و مطبوعات كشور ما مفيد باشد، همه را در سند برنامه بگنجانيم و اين توفيق نصيب ما شد تا برنامه‌ي چهارم اين ويژگي را داشته باشد اما چالش‌هاي بنيادين مطبوعات در كشورها، همچنان به قوت خود باقي است و از شرايط مطلوب روزنامه‌نگاري فاصله داريم كه اميدواريم برگزاري اين سمينار بتواند، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي را ياري كند تا با شتاب بيشتري براي حل معضلات و مشكلات اين حوزه، حركت كند. ”دكتر معتمدنژاد” دبير علمي سمينار سوم، در اين باره تصريح مي‌كند: تشكيل اين سمينار گواه آن است كه مطبوعات ما در حال پيشرفت هستند، در واقع يكي از نشانه‌ها براي توسعه مطبوعات ما همين است كه مي‌خواهند درباره‌ي مسائل خود به بحث و بررسي بپردازند. وي، افزود: مركز مطالعات و تحقيقات رسانه‌ها و معاونت مطبوعاتي و تبليغاتي به بهبود وضعيت مطبوعات توجه خاصي دارند و تجربه نيز نشان مي‌دهد كه در اين موضوع صادق هستند كه بر اين اساس برنامه‌ي سومين سمينار مطبوعات در سه محور چالش‌ها و چشم‌اندازهاي توسعه مطبوعات در ايران، حقوق مطبوعات، مطبوعات و جامعه‌ي اطلاعاتي دنبال مي‌شود. اين استاد روزنامه‌نگاري ادامه مي‌دهد: محور اول محور توسعه‌ي مطبوعات است، واقعيت اين است كه ما قابليت بسياري براي توسعه‌ي مطبوعات داريم و اگر محتواي مطبوعات رشد كند حتي تعداد مطبوعات و خوانندگان افزايش خواهد يافت. بنابراين ما بايد سعي كنيم شرايط توسعه‌ي مطبوعات را از لحاظ كيفيتي فراهم كنيم. به عقيده‌ي اين استاد روزنامه‌نگاري عامل ديگر در توسعه‌ي مطبوعات، استقلال مطبوعات است. اين استقلال ايجاب مي‌كند تيراژ مطبوعات به حدي باشد كه از نظر اقتصادي جوابگوي نيازهاي انتشار مطبوعات باشد در كنار اين ، آگهي‌هاي بازرگاني سالم و در صورت لزوم بهره‌گيري از كمك‌هاي نظام يافته‌ي دولت كه اگر اين سه امر محقق شوند نيازهاي اقتصادي انتشار مطبوعات تامين خواهد شد. شرط بعدي در پيشرفت مطبوعات، آموزش تخصصي روزنامه‌نگاران در دانشگاه‌هاست كه از اين رو احياي دانشكده‌ي علوم ارتباطات و ترويج رشته‌ي ارتباطات در سطح استان‌ها سبب توسعه‌ي اين امر خواهد شد. وي، افزود: موضوع ديگري كه موضوع مهمي در روزنامه‌نگاري است استقبال حرفه‌اي روزنامه‌نگاري است. اگر ما مي‌خواهيم از محيط مطلوب روزنامه‌نگاري بهره‌مند شويم، بايد روزنامه‌نگاران نظام حرفه‌اي خود را داشته باشند كه براين مبنا باهمكاري انجمن‌هاي صنفي و حرفه‌اي روزنامه‌نگاران، معاونت مطبوعات و تبليغاتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و مركز مطالعات و تحقيقات رسانه‌ها توانستيم يك مجموعه‌ي اسناد حقوقي را تهيه كنيم تا مبناي وضع قوانين جديد باشد كه در اين راستا در سه سال اخير چهار متن حقوقي پيش‌نويس قانون استقبال حرفه‌ي روزنامه‌نگاري، پيمان جمعي كار روزنامه‌نگاران، پيش‌نويس ميثاق اصول اخلاق حرفه‌ي روزنامه‌نگاري و پيش‌نويس لايحه‌ي قانوني شوراي عالي رسانه‌ها است. ”شعبانعلي بهرامپور” رئيس مركز مطالعات و تحقيقات رسانه در اين باره مي‌گويد: زماني كه اولين سمينار بررسي مسائل مطبوعات كشور برگزار شد معاونت امور مطبوعاتي و مركز مطالعات تحقيقات رسانه‌ها هر دو نوپا بودند و با توجه به مسائل و مشكلاتي مطبوعات داشتند گروهي تشكيل داده شد و بر مبناي فعاليت آن‌ها محورها و موضوعات قابل طرح در اولين سمينار تعيين شد در نتيجه سمينار برگزار شد و دستاوردهاي آن در برنامه‌ي دوم توسعه در بخش مطبوعات بكار گرفته شد. وي، مي‌افزايد: دومين سمينار كه بعد از تغيير و تحولات دوره‌ي سازندگي و رسيدن به دوره‌ي اصلاحات برگزار شد اين سمينار حاوي چشم‌اندازهاي پيش روي مطبوعات و مسائل و چالش‌هاي با آن مواجه بودند و تاكيد بر مشكلات لاينحل كه در سمينار قبلي مطرح نشده بود. اين محقق مطبوعات، با اشاره به اينكه سمينار دوم با استقبال خوبي از سوي روزنامه‌نگاران و صاحبان مطبوعات مواجه شد، گفت: ثمره‌ي سمينار مذكور در مجموعه مقالات 2 جلدي به چاپ رسيد و محورهاي برنامه‌ي سوم توسعه‌ي جمهوري اسلامي ايران در بخش مطبوعات متكي بر مباحث مطرح شده در دومين سمينار بود، همچنين برنامه‌ي سالانه‌ي معاونت‌امور مطبوعاتي و تبليغاتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ترجيحا از اين برنامه‌ها پيروي كرد. بر اين مبنا و تحولاتي كه در توسعه و رشد كمي و تكثر مطبوعات و شكل‌گيري انجمن‌هاي حرفه‌يي و صنفي مطبوعاتي بوجود آمد از ديگر دستاوردهاي دومين سمينار بوده است. وي، درباره‌ي سومين سمينار بررسي مسائل مطبوعات كشور، عنوان مي‌كند: در سمينار مذكور علاوه بر بحث‌هاي استقلال حرفه‌يي، امنيت شغلي، اخلاق حرفه‌يي روزنامه‌نگاري محورهاي تازه‌اي افزوده شده است از جمله مباحث جامعه‌ي اطلاعاتي تكنولوژي جديد ارتباطي و وبلاگ‌نويسي ،كه بايد ديد دستاوردهاي اين سمينار سوم تا چه حد مي‌تواند در توسعه‌ي مطبوعات كشور نقش داشته باشد. دكتر يونس شكرخواه محقق و مدرس ارتباطات نيز در اين باره مي‌گويد: نمي‌توان با برگزاري چندين سمينارمسائل و مشكلات بنيادين مطبوعات كشور را برطرف كرد اما مباحثي كه در اين سمينارها مطرح مي‌شود به نوعي محورهاي آسيب‌شناختي‌اند و حكم نورافكن‌هايي دارند كه اطراف ما را روشن مي‌كنند كه لااقل تصوير و ارزيابي صحيحي از موقعيت كنوني خود داشته باشيم و بدانيم در چه شرايطي قرار داريم و اهداف‌مان در آينده چه خواهد بود. وي، افزود: از زمان برگزاري اولين سمينار بررسي مسائل مطبوعات كشور اتفاقات بزرگي در زمينه‌ي آموزش و توسعه روزنامه‌نگاري، تكثر مطبوعات و شكل‌گيري نهادهاي حرفه‌يي و صنفي مطبوعاتي اتفاقات بزرگي افتاده است كه بايد دستاوردهاي حاصل شده را در جهت رشد و توسعه‌ي مطبوعات بكار گرفت. به عقيده‌ي اين روزنامه‌نگار آنچه كه در اين حيطه مورد غفلت قرار گرفته است عدم استقبال روزنامه‌نگاران در شركت در ‌سمينارها و ارائه‌ي مقالات است كه مي‌توان اين امر را در 3 وجه نارضايتي شغلي، عدم شناخت به مسائل و اميد نداشتن به حل مشكلات مطبوعات جستجو كرد اما استنباط من اين است كه اگر بتوانيم شمعي را در تاريكي روشن كنيم بهتر است تا در تاريكي بنشينيم. گفتني است، سومين سمينار بررسي مسائل مطبوعات ايران نيز در روزهاي 11 تا 13 اسفند ماه 83 برگزار مي‌شود و حدود 54 مقاله به دبيرخانه‌ي اين سمينار ارسال شده است كه از ميان آن‌ها 21 مقاله در اين سمينار در بخش‌هاي مطبوعات و توسعه، مطبوعات، حوادث و امنيت، حقوق مطبوعات، تحولات نوين در عرصه‌ي روزنامه‌نگاري و حقوق مطبوعات ارائه خواهد شد. برخي از مقالاتي كه در اين سمينارارائه مي‌شوند؛ جهت‌گيري وبايدها و نبايدهاي 25 سال گذشته‌ي دولت‌مردان ايران نسبت به مطبوعات و جايگاه آن در آينده از دكتر مهدي محسنيان‌راد، علل و اسباب توسعه‌ي مطبوعات بعد از دوم خرداد از احمد بورقاني، سير مديريت مطبوعات ايران از سيدفريد قاسمي، مسائل و مشكلات مديران مسؤول مطبوعات ايران از حسين انتظامي، نظام حقوقي جامع رسانه‌ها از دكتر معتمدنژاد و روزنامه‌نگاري سنتي و روزنامه‌نگاري سايبر از يونس شكرخواه، همچنين دو نشست تخصصي مسائل مطبوعات ايران از ديدگاه نهادهاي روزنامه‌نگاري، مطبوعات و انتخابات نهم درسمينار سوم برگزار مي‌شود.